Installations
Jazz Art
Portfolio
Logo Design
Book Design
Works
Photos

CV
Contact

"მალშტრემი" - ფრანც მარკი, გერმანული ექსპრესიონიზმი და მოდერნიზმი საქართველოში
მულტიდისციპლინარული კვლევა საგამოფენო სივრცეში
საქართველოს ეროვნული მუზეუმის დ.შევარდანაძის ეროვნული გალერეა - თბილისი 3-17 ივნისი 2015
"Maelstrom" - Franz Marc, German Expressionism and Modernism in Georgia
Multidisciplinary Research Within the Exhibition Environment
Georgian National Museum D.Shevardnadze National Gallery - Tbilisi 3-17 june 2015

კურატორი: ქეთევან კინწურაშვილი / Curator: Ketevan Kintsurashvili

ექსპოზიციის დიზაინი: დავით ჯანიაშვილი / ვიდეო ინსტალაცია: გიორგი ჯანიაშვილი
Exposition Design: David janiashvili / Video Installation: Giorgi Janiashvili

"Maelstrom" - Book 2015
Text: Ketevan Kintsurashvili
Design: David Janiashvili
Thanks to Goethe-Institut

Hard Cover
Size: 14.8X14.8cm
Pages: 106

"MAELSTROM" - Exposition

'ყვავილი იშლება ალიონზე. მსხვერპლის დანახვაზე პანტერა ჩასაფრდება. მისი დანახვის შედეგად, მას ძალა ემატება. ამ ძალის დაძაბულობა მისი ნახტომის სიგრძეში აისახება . ხელოვნების ფორმა, მისი სტილი, დაძაბულობის შედეგია."

ოგუსტ მაკე,'ნიღბები," 1912
ალმანახი "ლურჯი მხედარი"

გამოფენის იდეას ბიძგი მისცა 1926 წელს ტფილისში გამოცემულმა მცირე ზომის წიგნმა, რომელშიც შესულია გრიგოლ რობაქიძის სამი ადრეული დრამა: ლონდა, მალშტრემი და ლამარა. წიგნის გარეკანის დიზაინს საფუძვლად უდევს 1912 წელს ფრანც მარკის მიერ შექმნილი ცნობილი ტილო ვეფხვის გამოსახულებით.
1920-იან წლებში, სწორედ ამ სამი ექსპრესიონისტული დრამით, გრიგოლ რობაქიძემ განსაკუთრებული წვლილი შეიტანა ქართული თეატრის მოდერნიზაციაში და მის საყოველთაო წარმატებაში. სამივე პიესა რუსთაველის თეატრში დაიდგა. რეჟისორები იყვნენ კოტე მარჯანიშვილი და სანდრო ახმეტელი. სპექტაკლებზე მუშაობდნენ მხატვრები: ირაკლი გამრეკელი, კირილე ზდანევიჩი, ლადო გუდიაშვილი. სწორედ ამ წლებში, სხვა მხატვრებთან ერთად, მათ საქართველოში საფუძველი ჩაუყარეს სათეატრო მხატვრობას, როგორც დამოუკიდებელ პროფესიულ დარგს. შემდგომ, ათწლეულების მანძილზე, სცენოგრაფია ქართული ხელოვნების ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი დარგი იყო. ამ მხატვართა, ისევე როგორც დავით კაკაბაძის და ელენე ახვლედიანის გამოფენაზე წარმოდგენილი სასცენო ნამუშევრები, საუკეთესოდ წარმოაჩენენ ზოგადად ქართული ავანგარდული ხელოვნების მიღწევებს. სხვა მოდერნისტულ მიმდინარეობებთან ერთად, როგორებიც არის კუბიზმი, კუბო-ფუტურიზმი, კონსტრუქტივიზმი, ამ ნამუშევრებში თავს იჩენს გერმანული ექსპრესიონიზმის მახასიათებლები. ეს იმითაც არის განპირობებული, რომ იმ წლებში ქართულ თეატრში იდგმება გერმანელ და ავსტრიელ ექსპრესიონიტ დრამატურგთა - ერნსტ ტოლერის, გეორგ კაიზერის, ფრანც ვერფელის პიესები. გამოფენაზე წარმოდგენილ ნიმუშებში მჟღავნდება არა მხოლოდ გერმანული ექსპრესიონისტული ლიტერატურის, მხატვრობის და თეატრის, არამედ გერმანული ექსპრესიონისტული კინოს გავლენა. გასაკვირი არ არის, რომ ყოველივე ეს 1920-იანი წლების ქართულ კინემატოგრაფში პოვებს ასახვას.
გამოფენაზე მისი ადრეული პეიზაჟით არის წარმოდგენილი ვასილი კანდინსკი, რომელიც ფრანც მარკთან ერთად გერმანული ექსპრესიონიზმის სათავეებთან იდგა. მათ ერთად დააარსეს სამხატვრო გაერთიანება "ლურჯი მხედარი."
გამოფენა ხაზს უსვამს, რომ ცხოველების გამოსახულებები, მათში გამჟღავნებული ექსპრესია ექსპრესიონისტული მიმდინარეობის ერთ-ერთი გენერატორია. ამას ამჟღავნებს თუნდაც გრიგოლ რობაქიძის ლექსი "ვეფხვი."
მალშტრემი - ეს ძველი ჰოლანდიური სიტყვა, ექსპრესიონისტულია თავისი შინაარსით. ის წყლის ძლიერ დინებას აღნიშნავს, რომელიც ერთიანად ითრევს და ნაფოტებად აქცევს ყველაფერს. მსხვრევა, დანაწევრება, - გერმანული და ზოგადად ექსპრესიონიზმის დამახასიათებელი ნიშნებია. ეს იმიტომ, რომ მიმდინარეობას აქცენტი ხილული სინამდვილიდან ძლერ შინაგან განცდაზე გადააქვს. მიმდინარეობის ფორმალურ მახასიათებლებში ასახვა პოვა ადამიანების სულიერმა მდგომარეობამ პირველი მსოფლიო ომის წინა და მის შემდგომ გერმანიაში.
გამოფენაზე წარმოდგენილი შემოქმედებითი პროდუქცია ასახავს ერთიან ტალღას, რომელიც მოდერნიზმის სახით აიზვირთა ქართულ კულტურასა და ხელოვნებაში და ისეთი კვალი დატოვა, რომ მის გასანადგურებლად გამართული ბრძოლის მიუხედავად, წაშლას არ დაექვემდებარა.

ქეთევან კინწურაშვილი
ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი

"The flower opens at sunrise. Seeing his prey, the panther crouches, and as a result of seeing it, his strength grows. And the tension of his strength shows in the length of his leap. The form of art, its style, is a result of tension.”

August Macke, "Masks,” 1912
"The Blue Rider” almanac

The impetus behind the idea for the exhibition was a small-sized book published in 1926 in Tiflis, which contains Grigol Robakidze’s three early dramas: Londa, Maelstrom and Lamara. The cover design is based on the famous canvas with the image of a tiger created by Franz Marc in 1912.
With these three dramas, Grigol Robakidze contributed to the modernization of Georgian theatre, and its universal success in the 1920s. All three plays were performed at Rustaveli Theatre. The directors were Kote Marjanishvili and Sandro Akhmeteli. The following artists worked on the productions of the plays: Irakli Gamrekeli, Kirill Zdanevich, and Lado Gudiashvili. It was in those years that together with other artists, they laid the foundation for scenic design as an independent professional branch. Subsequently, over the decades, scenography had been one of the strongest branches of Georgian art. The scenic works displayed at the exhibition of these artists, which includes David Kakabadze and Elene Akhvlediani, present the best achievements of Georgian avant-garde art in general. Along with other modernistic trends like Cubism, Cubo-Futurism, and Constructivism, the characteristics of German expressionism come to light in these works. This is also stipulated by the fact that in those years, the plays by German and Austrian expressionist dramatists, such as Ernst Toller, Georg Kaiser, and Franz Werfel, were staged at the Georgian theatre. In the works presented at the exhibition, both German artistic and literary influence, as well as German expressionist cinema is revealed. So it is no wonder that all of the above finds reflection in Georgian cinematography.
Wassily Kandinsky, who along with Franz Marc, stood at the origins of German Expressionism, is presented at the exhibition with his early landscape. Together they founded the artistic association Der Blaue Reiter (The Blue Rider).
The exhibition emphasizes that through the images of animals, the expressions shown in them are one of the generators of the expressionistic trend. This is revealed in the the poem by Grigol Robakidze entitled – Tiger.
A maelstrom is an old DUTCH word, expressionistic by its content. It denotes a powerful current, dragging things in, and turning everything into splinters. Breaking-up and dissecting are the characteristic features of German Expressionism and Expressionism in general. This is because the trend shifts emphasis from the visual reality to the strong internal (emotional) experience. In the formal characteristics of the trend, the public’s state of mind in pre- and post-World War I Germany, found reflection.
The creative production presented at the exhibition reflects a unified wave, which rose in the form of Modernism in Georgian culture and art, and left a trace that could not be wiped out – despite the attacks at the time launched to root it out.

Ketevan Kintsurashvili
ART historian, Ph.d.

მირიან კილაძის ფოტოები / Photos by Mirian Kiladze

Maelstrom Logo - Based on the famous canvas with the image of a tiger created by Franz Marc in 1912

Maelstrom Poster - Side A - Side B

Maelstrom Facebook Cover

Maelstrom Artwork Badges

Back to Top
Back to Installations